ÇOCUKLARI GELECEKTEN KORUMAYIN 1
Günümüz Çocuklarının potansiyeli, dijital dünya ve değişen çağda ebeveynliğin sorumluluğudur!
Bu yazı tek bir okuyucuya yazılmıştır. O siz misiniz?
Çocuklarımızı gerçekten neden korumak istiyoruz?
Onları tehlikelerden uzak tutmak mı, yoksa bizim bildiğimiz dünyanın dışına çıkmalarını engellemek mi istiyoruz?
Aradaki farkı hiç düşündük mü?
Her anne baba çocuğunun iyiliğini ister. Onun üzülmesini, zarar görmesini, yanlış kararlar vermesini istemez. Anne Baba refleksi de diyebiliriz. Kendi tecrübelerinden hareketle yol göstermeye, karşılaşabileceği tehlikelere karşı uyarmaya çalışır. Bu, ebeveynliğin en temel sorumluluklarından biridir.
Ne var ki iyi niyetle başlayan koruma çabası, zamanla çocuğun gelişiminin önünde bir engele dönüşebilir. Çocuğu korumakla onun hayatını kendi korkularımıza, alışkanlıklarımıza ve doğrularımıza göre sınırlandırmak aynı şey değildir.
Çocuklarımız bizim yaşadığımız zamana değil, kendi yaşayacakları zamana hazırlanıyorlar. Bizim bildiğimiz dünya ile onların karşılaşacağı dünya aynı olmayacak. Tecrübelerimiz onlara yol gösterebilir; fakat geleceklerini bizim adımıza belirleyemez.
Bugün önümüzde duran önemli meselelerden biri de budur: Çocukları geleceğe hazırlamak yerine, geçmişin güvenli sınırları içinde tutmaya çalışmak.
Geleceğin çocukları bugünün kalıplarına sığmaz!
Dünya büyük bir değişimden geçiyor. Çalışma biçimleri, üretim modelleri, iletişim alışkanlıkları, meslekler ve toplumsal ilişkiler dönüşüyor. Bir zamanlar geleceğin mesleği olarak görülen işler ortadan kalkarken, henüz adını bile bilmediğimiz yeni alanlar ortaya çıkıyor.
Yazılım geliştiren, algoritmalar tasarlayan, yapay zekâ sistemleriyle çalışan, dijital ürünler üreten gençler artık uzak bir geleceğin habercileri değil!
Aramızdalar. Üstelik bir kısmı daha çocuk yaşlarda kendi projelerini geliştiriyor, sorunlara çözüm arıyor, yeni araçlar öğreniyor ve üretim yapıyor.
Dahası beklenenin çok üzerinde verimlilik ve üretkenlik gösteriyorlar. Tüm bunların yanında Proje bazlı çalışmalarla birçok kez beklentilerin üzerinde performans gösterebiliyorlar.
Bu gelişmeler karşısında yetişkinlerin çocuklara yaklaşımını yeniden değerlendirmesi gerekiyor. Bir çocuğun önüne yasaklar koymadan önce onun neyle ilgilendiğini, neyi keşfetmeye çalıştığını ve bu uğraşın ona neler kazandırabileceğini anlamalıyız.
Ona sınır koyup sınırlamak yerine limitlerini anlamaya çalışmak suretiyle kapasitelerinin nerelere çıkabileceğini öngörmek daha sağlıklı bir tutum olacaktır.
Bilgisayarla, yazılımla, yapay zekâyla ve dijital üretim araçlarıyla tanışan bir çocuğun yarın hangi alanda söz sahibi olacağını bugünden kestiremeyiz. Yeni bir yazılım geliştirebilir, bir hastalığın çözümüne katkı sağlayabilir, bugün henüz var olmayan bir mesleğin öncüsü olabilir.
Bizim görevimiz onun gelecekte ne olacağına karar vermek değil; karşısına çıkacak imkânları değerlendirebilecek donanımı kazanmasına yardımcı olmaktır.
Katkı sağlamak istiyorsak her şeyden önce önlerinde engel olmak yerine olası engelleri kaldırmak daha makbul bir hareket olacaktır. Ön açma noktasında teşvik ve destek en kıymetli motivasyonu oluşturur!
Bırakın denesin, bırakın araştırsın, bırakın yanılsın!
Hatta yanlış yapsın ve yanlışlarından çıkaracağı tecrübe ile yeni bir girişimde bulunsun! Ta ki doğru sonucu elde edene kadar mücadelesinden vazgeçmesin!
Bir çocuğun bilgisayarla normalden fazla ilgilendiğini düşünelim. Ekran karşısında zaman geçiriyor, programları açıp kapatıyor, bir şeyleri kurcalıyor, anlamaya çalışıyor. Çevresindeki yetişkinlerden hemen benzer uyarılar yükseliyor:
“Bozacak!”
“Çok fazla bilgisayar başında kalıyor!”
“Bütün gün bununla uğraşıyor!” “Derslerini ihmal edecek!”
Halbuki bu uyarıları yapan Ebeveynlerin çoğu kendi gençliklerinde Ebeveynlerinde benzer tecrübeleri yaşadılar!
Benzer uyarılar ve korkular onlar için adeta travma oluşturdu diyebiliriz! Bu durumda olumlu manada ders çıkarıp kendi çocuklarının üzerinde aynı yanlış davranış modelini uygulamaları, korkularının ne denli kalıcı olduğuna işaret etmektedir.
Geçmişten kendilerine miras kalan bu kaygı ve korkular yeni gelişen nesil için yine büyük bir engel oluşturmaktadır.
Bu kaygıların bazıları haklı olabilir. Ancak çocuğun ne yaptığını anlamadan, yalnızca bilgisayarın başında bulunduğu için faaliyetini zararlı ilan etmek doğru mudur?
Hepsinden önemlisi çocuklarla İletişim kurmak ve onları dinleyip anlamaya çalışmak bir zorunluluktur! Meselenin ciddiyetini anlama noktasında Ebeveynlerin kendilerine bu noktada çeki düzen vermesi işleri nispeten kolay hale getirebilir.
Bu saydıklarımızı gerçekleştirmeden! Başka bir deyişle dinlemeden ve anlamadan kurulan cümleler ve kullanılan dil çözüm odaklı olmayacaktır. Önce çocuk bu kadar süre Bilgisayar, Tablet vs. karşısında ne yapıyor sorusunu kendimize sormamız gerekiyor.
Öyle ya, belki bir programın nasıl çalıştığını anlamaya çalışıyor. Bir oyunun arka planındaki sistemi merak ediyor. Kullandığı uygulamanın sınırlarını keşfediyor. Belki de gerçekten yalnızca oyun oynuyor. Bunların birbirinden farklı faaliyetler olduğunu kabul etmeliyiz.
Çocukların öğrenme süreçlerinde deneme ve yanılmanın önemli bir yeri vardır.
Bir şeyi bozabilir, yanlış yapabilir, başarısız olabilir. Ardından yeniden dener; nasıl çalıştığını anlamaya ve sorunu çözmeye uğraşır. Öğrenmenin doğal yollarından biri budur.
Elbette her deneme zararsız değildir. Her teknolojik araç sınırsız ve denetimsiz biçimde kullanılmamalıdır. Ancak hata yapma ihtimalini bütünüyle ortadan kaldırmak, öğrenme imkânını da daraltır.
Hepsinden önemlisi hata yapmanın insani bir durum olduğunu bilmek ve buna mukabil çocuğa güven aşılamak ilerleyen süreçlerde özgüvenli bir birey için hata payının daha düşük olması noktasında önemli katkı sağlayacaktır.
Bir bilgisayarın tamir edilebilir olması, çocuğun merakının ve keşfetme arzusunun önemsiz olduğu anlamına gelmez. Maddi bir kaybı göze almak, çok daha değerli bir öğrenme fırsatını korumak demektir.
Maddi anlamda değerlendirecek olursanız bir masa üstü bilgisayarında oluşacak olası bir arızanın maliyetine karşılık genç bir beyinin risk alabilme becerisine sağlayacağı fayda yanında konuşulacak kıymet taşımayacaktır.
Çocuklara yalnızca hazır çözümler sunmayalım. Soru sormalarına, araştırmalarına, denemelerine ve kendi çözümlerini geliştirmelerine alan açalım.
Telefon bazen iş yeridir!
Telefonla geçirilen zamana bakarak insanların ne yaptığını anlamaya çalışıyoruz. Oysa aynı cihaz üzerinden birbirinden tamamen farklı faaliyetler yürütülebiliyor.
Bir genç telefonunda oyun oynayabilir. Bir diğeri yabancı dil öğrenebilir, yazılım geliştirebilir, eğitim videosu izleyebilir, iş görüşmesi yapabilir veya uluslararası bir projeyi yönetebilir.
Bir yetişkinin telefonla sürekli ilgilenmesi dışarıdan bakıldığında çevresine ilgisizlik gibi görünebilir. O sırada işini yürütüyor, müşterisiyle görüşüyor, siparişini takip ediyor veya farklı ülkelerdeki çalışma arkadaşlarıyla iletişim kuruyor olabilir.
Şimdilik kısa bir ara veriyoruz. Makalemiz üç bölümden oluşmaktadır. Yazı dizimizin kalan iki bölümü ardışık olarak yayınlanacaktır!
Selam Ve Dua İle…