İKLİM KANUNU NEDİR, NE DEĞİLDİR?
Memleket yolsuzluk ve rüşvet soruşturmaları gölgesinde deyim yerindeyse toz duman altında iken “İklim Kanunu Teklifi” Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda kabul edilmek suretiyle yasalaştı.
Toplam, 20 madde, 2 geçici madde ve 3 farklı kanunda değişiklik içeren Türkiye’nin ilk İklim Kanunu, TBMM’de kabul edildi. Konu ile ilgili; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “Ülkemizin ilk iklim kanunu Gazi Meclis’imizde milletvekillerimizin oylarıyla kabul edildi.
Türkiye’ni, 2053 Net Sıfır Emisyon ve Yeşil Kalkınma hedefinin en kritik eşiği olan kanunla; birçok yeni teknolojiyi geliştirme konusunda hiçbir ülkenin tesirinde kalmadan daha özgür bir araştırma geliştirme ortamı sağlayacağız.
Hem ticarette, sanayide, üretimde en güçlü şekilde en güçlü noktaya koşacağız hem de memleketimizi her türlü çevre felaketinden ve iklim krizinin getirdiği olumsuz etkilerden koruyacağız” mesajını verdi.
Yeni Kanun, iklim değişikliği ile mücadelede esas olan Sera Gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerini, planlama ve uygulama araçlarını, gelirleri, izin ve denetim ile bunlara ilişkin yasal ve kurumsal çerçevenin usul ve esaslarını kapsıyor.
Kanunla, "Adil geçiş", "Birincil piyasa", "Denkleştirme", "Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)", "Gömülü Sera Gazı emisyonları" ile "Gönüllü Karbon Piyasaları", "İklim adaleti" gibi tanımlar yer alıyor.
Öyle ki tüm bu hukuksal ve teknik düzenlemelerin Halk Nezdinde karşılığı daha açıkçası yeni düzenlenen bu Kanunun, Topluma ve İnsanlığa yansımaları hangi yönde olacağıdır.
Türkiye’nin Kanunu Şeffaflık Ve Adil Geçiş Esaslarını Kapsayacak;
İklim değişikliğiyle mücadelede genel ilkelerin belirlendiği Kanuna göre, iklim değişikliği ile mücadelede Türkiye'nin "ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreceli kabiliyetler" ilkesi dikkate alınarak, eşitlik, iklim adaleti, ihtiyatlılık, katılım, entegrasyon, sürdürülebilirlik, şeffaflık, adil geçiş ve ilerleme yaklaşımları esas alınacak.
Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler, kamu yararı gözetilerek alınacak tedbirlere ve düzenlemelere süresinde uymakla ve bunları uygulamakla yükümlü olacak.
Ulusal Katkı Beyanında, net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda ülkenin kalkınma öncelikleri ve özel koşulları göz önünde bulundurulacak ve bu çerçevede önlemler alınacak.
Daha Temiz Ve Verimli Üretim Sürecine Katkı Sağlayacak;
Kanun ile ekonominin iklim bazlı olumsuz sonuçlara dirençli hale getirilmesi sağlanacak. Sektörlerin uluslararası rekabet gücünün artırılması için daha temiz ve daha verimli bir üretim süreci yasal güvenceye alınacak.
Kanun yalnızca sanayi sektörlerini değil; şehirleri, tarımı, hayvancılığı ve yeşil alanları da koruyan bir yaklaşımla hazırlandı.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI’NIN SORUMLULUKLARI:
Kanunda İklim Değişikliği Başkanlığı’nın görev ve sorumlulukları belirlendi. Kurumlar arası koordinasyon, faaliyetler ve standartlar başkanlıkça belirlenecek. Başkanlık, Sera Gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerine ilişkin ilerlemeleri izleyecek.
Karbon fiyatlandırmasına ilişkin piyasaya dayalı mekanizmaları düzenlemek de Başkanlığın yetkisinde olacak. Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), Başkanlık tarafından kurulacak ve bu kapsamda tahsisatların dağıtımı yapılacak.
ETS kapsamında esasları yönetmelikle belirlenen doğrudan sera gazı emisyonlarına neden olan faaliyetleri yürüten işletmelerin, bu faaliyetleri gerçekleştirebilmesi için İklim Değişikliği Başkanlığından Sera Gazı emisyon izni alması zorunlu olacak.
Ulusal Ve Yerel Eylem Planları Hazırlanacak;
Ulusal Katkı Beyanı, net sıfır emisyon hedefi ile İklim Değişikliği Başkanlığı’nın yayımladığı strateji ve eylem planları doğrultusunda sera gazı emisyonları azaltılacak. Strateji ve eylem planları dönemsel olarak ulusal ölçekte hazırlanacak, uygulanacak ve uygulanması izlenecek.
İklim Değişikliği İl Koordinasyon Kurulları Kurulacak;
Her ilde vali başkanlığında, ilgili kurum ve kuruluşların temsilcileri ile yerel yönetimlerin temsilcilerinden oluşan İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu kurulacak.
Kurulun çalışma usul ve esasları Bakanlıkça belirlenecek. Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları, en geç 31 Aralık 2027 tarihine kadar hazırlanacak. Bakanlık bu süreyi bir yıla kadar uzatabilecek.
Yerel Planlar Vali Başkanlığında Hazırlanacak;
Yerel iklim değişikliği eylem planları; sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum amacıyla her ilin bütüncül bir planı olacak şekilde vali koordinasyonunda; büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi, diğer illerde il belediyesi ve il özel idaresi, ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla hazırlanacak veya hazırlatılacak.
Karara bağlanmak üzere İl İklim Değişikliği KoordinasyonKurulu’na sunulacak. Sektörel Etkilenebilirlik ve risk analizleri; strateji ve eylem planlarına esas teşkil etmek üzere iklim modelleri kullanılarak dönemsel olarak Başkanlık tarafından hazırlanacak ve güncellenecek.
Türkiye Yeşil Taksonomisi Kurulacak;
İklim Değişikliği Başkanlığı, ulusal, sektörel ve tematik raporlar hazırlayacak. Finansal kaynakları yönlendirmeyi kolaylaştırmak üzere iklim değişikliği teşvik mekanizmaları geliştirecek ve Türkiye Yeşil Taksonomisi’ni kurup yürütecek.
Döngüsel ekonomi hedefleri ve sıfır atık uygulamaları çerçevesinde ürünlerin yeniden kullanımı, atıkların yan ürün, alternatif ham madde olarak kullanılması ve geri dönüşüm, geri kazanım ile elde edilen ürünlerin zorunlu kullanım oranları belirlenecek.
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması;
Türkiye Gümrük Bölgesinde ithal edilen malların gömülü sera gazı emisyonlarını ele almak için Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kurulabilecek. SKDM'ye ilişkin raporlama, kapsam, içerik, usul ve esaslar ilgili bakanlıklarla koordineli olarak Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Karbon Piyasası Kurulu;
Karbon Piyasası Kurulu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı başkanlığında, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını, Hazine ve Maliye Bakanlığını, Sanayi ve Ticaret Bakanlığını, Tarım ve Orman Bakanlığını, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığını temsilen birer bakan yardımcısı,
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkan Yardımcısı, Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı ve İklim Değişikliği Başkanından oluşacak. Kurulun sekretaryasını Başkanlık yapacak.
Kurul, ulusal tahsisat planını onaylayacak. ETS piyasasında ücretsiz tahsisatların dağılımına karar verecek, birincil piyasada satışa sunulacak tahsisat miktarını, tespit edecek.
ETS kapsamında hangi oranda denkleştirme işlemlerinin kullanılabileceğine karar verecek, ETS ile ilgili plan, politika, strateji ve eylemleri belirleyecek, uluslararası karbon piyasasına konu olacak sektör, proje ve faaliyetleri tespit edecek, ilgili sınırlamaları, ithal edecek ve ihraca ilişkin temel politikayı belirleyecek.
Temiz Teknolojinin Kullanımı Yaygınlaştırılacak;
İlgili kurum ve kuruluşlarca hazırlanan planlama ve uygulama araçlarında teknolojik öz yeterlilik kapasitesinin artırılması öncelikli hedef olarak belirlenerek temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanımının yaygınlaştırılması esas olacak.
Başkanlık; karbon yakalama ve depolama teknolojileri, hidrojen teknolojisi gibi iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik yeni teknolojik gelişmelerin takibi ile bu alanlardaki projelerin geliştirilmesi için kurumlarla işbirliği yapmaya, kurumların bu alanlarda çalışmalar yapmasını yönlendirmeye ve ilgili kurumlarla koordinasyon yapmaya yetkili olacak.
Okul Müfredatlarına İklim Değişikliği Ve Yeşil Dönüşüm Eklenecek;
Kamuoyu farkındalığının artırılması ve toplumun iklim değişikliğinin etkileri konusunda duyarlı hale getirilmesi için eğitim ve bilinçlendirme programları düzenlenecek. Tüm eğitim düzeylerinde müfredat ve öğretim programlarının güncellenmesi ve yeşil iş gücünün yetiştirilmesi için gerekli çalışmalar ilgili bakanlıklarla koordineli olarak Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu’nca yapılacak.
Afetlere Karşı Erken Uyarı Sistemleri Ve Gıda Güvenliği;
İklim değişikliğine dirençli ürün deseni ile gıda güvenliğinin sağlanması için doğal kaynakların, ekosistemlerin ve biyolojik çeşitliliğin koruma kullanma dengesini gözetecek doğa temelli çözümler ile iklim değişikliğine dirençli uygulamalar yaygınlaştırılacak.
İklim değişikliğine bağlı afetlerin neden olduğu kayıp ve zararların azaltılması amacıyla risk değerlendirme, izleme, bilgilendirme ve erken uyarı sistemleri; bütünleşik afet yönetimi esas alınarak geliştirilecek.
Su Yönetimi Ve Arazi Tahribatının Dengelenmesi Sağlanacak;
Net sıfır emisyon hedefinin sağlanmasına yönelik emisyonların dengelenmesi için orman, tarım, mera ve sulak alanlarda karbon yutağı kayıplarını engellemek üzere ilgili kurum ve kuruluşlar tedbirler alacak. İklim değişikliğinin etkilerine karşı su kaynaklarının etkin yönetimi sağlanacak. Denizel ve karasal korunan alanların niteliği ve oranı yükseltilecek.
Eylem Planları, 31 Aralık 2027'ye Kadar Hazırlanacak;
Kabul edilerek yasalaşan teklifte belirtilen mevzuata ve planlama araçlarına ilişkin hazırlama ve uyarlama yükümlülükleri ilgili kurum ve kuruluşlarca en geç 31 Aralık 2027 tarihine kadar yerine getirilecek. Cumhurbaşkanı, bu süreyi bir yıla kadar uzatmaya yetkili olacak.
Uzun lafın kısası mevcut haliyle yasalaşan bu Kanun orta ve uzun vadede toplumun faydasına yapılacak çalışmalar için adeta yasal bir zemin olma özelliği taşıyor.
Gelelim Sosyal Medyada kamuoyunu manipüle eden hiçbir mantığa ve kaynağa dayanmayan mesnetsiz iddialara!
- Konya Karaman’da Büyükbaş Hayvancılığın yasaklanacağı iddiaları sadece bilgi kirliliğinden ibaret. Keza Konya Havzasında gerek yeraltı sularının her geçen gün azaldığı inkar edilemeyecek bir gerçektir. Bu noktada, Su Kaynaklarının kıt olduğu yerlerde daha çok küçükbaş hayvancılık yapılması daha faydalı olacağı için Büyükbaş Hayvancılığa alternatif oluşturmanız gerekmektedir.- Gelelim Zirai Üretim konusuna; yine Mısır gibi yıl boyu su ihtiyacı olan mahsül yerine daha az su isteyen Buğday ekimini önermek su israfını engelleyeceği gibi tarım arazilerinin daha verimli kullanılmasına vesile olacaktır.- Son bir dikkat çekeceğim hususta Türkiye’nin Ekmek Tüketimi ve İsraf oranı. Günde 101 Milyon ekmek üretiliyor. Bu ekmeklerin her gün 5 Milyonu çöpe atılıyor. Açıkçası bu kanunun öncelikle israf konusuna yönelik etkileri bizler için çok daha kıymetli olacaktır.
Temennimiz bu kanunun uzun yıllardır ülke gerçekleştirmekte zorlandığımız Tarımsal Ürünlerin Verimli Üretimi konusunda hazırlanacak reformlar için öncü olmasıdır.
Selam ve Dua İle…
